أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

54

قانون ( فارسى )

باشد . آبى را كه در آبزن بر خود مىپاشد و در آبزن ريخته شده است ، بايد در گرمى ميانه‌اى بين گرم چندش‌آور و گرم گزندهء پوست باشد ، طورى باشد كه بيمار از آن نرمد و از آب‌تنى با آن لذّت ببرد . كه از اثر آب‌تنى با چنين آبى هم رطوبت برمىكشد و هم مسامات ( سوراخهاى ريز پوست ) گشادتر مىشوند . آن‌قدر به آب‌تنى ادامه دهد تا پوستش باد كرده به نظر مىرسد و جسمش سرحال است و رو به بالندگى است ، نبايد آن‌قدر بماند كه نشانهء پژمردگى بدن پديد آيد . هرگاه از حمام و آب‌تنى فراغت يافت بيمار را استراحت بده و بگذار مدتى بياسايد ؛ آنگاه بايد شير بنوشد . نوع شير از انواع شيرهاى كم‌مايه و لطيف باشد ، كه اولا شير پستان زن ، و در درجهء دوم شير الاغ و در درجهء سوم شير گاو . در علاج سوء مزاج خشك مفيدند . اگر شير نوشيدنى را مستقيما از پستان شيرده بمكد چه خوب و گرنه بهتر آن است كه همين‌كه شير دوشيده شد بىدرنگ سركشند و نگذارند هوا بر شير تأثير گذارد . بايد قبل از نوشيدن شير ورزش ميانه ، نه سخت و نه بسيار سبك بكند آنگاه شير را بنا به دستورى كه گفته شده بنوشد و بايد شير را در اندازه‌اى بنوشد كه مىتواند هضم كند . اگر قرار شد كه شير شيردهى را بنوشد ، بايد بر آن شير دوام كند و شيرده را عوض نكند و بايد شير از آن شيرها باشد كه به خوبى هضم مىشود و از هر جهت بىخلل است . اگر شير پستان زن ميسر نبود و شير حيوان شيرده ديگرى را برگزيد مىتوانى چگونگى شير را از معاينهء مدفوع حيوان شيرده درك نمايى . آيا مدفوع حيوان شيرده كه شيرش را براى معالجهء معدهء داراى سوء مزاج خشك مورد استفاده قرار مىدهند ، بدبو است يا بىبو ؟ يا در ميانهء بدبويى و كم‌بويى است ؟ رطوبت مدفوع تا چه حدّ است ؟ خشكى مدفوع تا كجاست ؟ آيا ترى مدفوع بسيار زياد است و از حد لازم بيشتر مرطوب است ؟ آيا خشك زياد خشك است و از حد لازم و طبيعى در خشكى پا فراتر نهاده است ؟ آيا مدفوع صاف و هموار است ؟ آيا مدفوع همراه مادهء بادى است و ممكن است شيرش در معده به باد تبديل شود و معده از اثر نوشيدن شير باد كند ؟ بايد قبل از آنكه شير از حيوان دوشند حيوان شيرده ورزش كند ، ورزش حيوان شيرده چنين است كه حيوان بر خاك بغلتد و حركت كند و بعدا گرد و غبار را از آن بزدايند و پاكيزه باشد و آنگاه شيرش را بدوشند و يا بمكند . بايد بعد از نوشيدن شير ، يا نوشيدن آبجو بيمار منتظر بماند تا آنچه نوشيده است به هضم برسد . و تو مىدانى از آروغ بيمار و از سبك شدن اندرون بيمار بايد بدانى كه هضم شده است يا نه . بعد از هضم شدن شير نوشيده يا آبجو نوشيده ، به مدّت چهار يا پنج ساعت بار ديگر بنوشد ، آنگاه باز با آب گرم آب‌تنى كند ؛ پس از آن اندامان خارجى تن را روغن بمالد ، تا آبى را كه از تن‌شويى در جسمش نفوذ كرده بيرون نيايد و در جسم بند آيد . اگر بيمار به حمّام رفتن عادت دارد ، براى سومين بار در يك روز او را وادار به حمام رفتن كن !